Bất cứ ai cũng có thể bị trầm cảm. Đây là những gì bạn cần biết để phòng tránh hoặc vượt qua

Đây là một bài viết rất dài. Thuộc dạng dài nhất từ trước giờ mình từng viết.


Một bài viết với mục đích tiếp thêm động lực cho những ai đang và sẽ trải qua những ngày tháng như mình đã từng. Một bài viết mà mình soạn nó từ ngày này qua ngày khác, theo dòng cảm xúc mỗi ngày.

Trầm cảm và những gì bạn cần biết
Trầm cảm và những gì bạn cần biết

Hồi xưa có lần, mình tâm sự với một người chị. Mình nói: "Chị ơi, em nghĩ mình bị trầm cảm thật sự rồi. Chắc em phải tìm bác sĩ tâm lý thôi. Chứ cứ để thế này có ngày chết"

Cái xong chị ấy nói: "Không. Chị thấy em hoàn toàn bình thường. Em rất tỉnh. Không có đứa trầm cảm nào vui vẻ hoạt bát mà lại nghĩ rằng mình bị trầm cảm như em. Chẳng qua công việc không tốt, cộng với em là kiểu người hay sống theo cảm xúc mà thôi"

Trầm cảm và những gì bạn cần biết
Trầm cảm và những gì bạn cần biết

Khi mình tâm sự điều này, cô người yêu mình cũng nói thế. Chẳng ai tin mình là người trầm cảm cả. Chỉ có chính mình là có niềm tin mãnh liệt vào điều đó thôi.

Từ đó trở đi, mình rất quan tâm đến vấn đề trầm cảm, quan tâm đến những thông tin về tâm lý và cảm xúc của con người. Ăn rồi cứ lên google để tìm hiểu xem liệu những biểu hiện của bản thân có phải là của người bị trầm cảm không.

Rồi dần dần, mình cứ bị cuốn vào thế giới của những người bị trầm cảm. Nếu ban đầu mình nghĩ mình bị trầm cảm, thì bây giờ, mình lại cực kỳ hứng thú và tò mò về thế giới của những người bị trầm cảm. Mình tò mò không biết họ sống thế nào, tính cách họ ra sao, họ có giống mình hay không.

Trầm cảm và những gì bạn cần biết
Trầm cảm và những gì bạn cần biết

Thời gian trôi đi, mình cũng đã tìm được đáp án cho mình, là mình có bị trầm cảm. Nhưng thật may là chỉ ở mức độ nhẹ. Chỉ vì quá say mê với hình tượng của một nhân vật bị trầm cảm mà mình trở nên nhập tâm vào nhân vật ấy quá mức mà thôi.

Những điều sau đây được rút ra từ chính cảm xúc của mình với những gì mà mình đã trải qua. Nó là góc nhìn mang tính cá nhân, góc nhìn của một kẻ cho rằng mình bị trầm cảm. Không ai kiểm định tính chính xác cả.

Trầm cảm và những gì bạn cần biết
Trầm cảm và những gì bạn cần biết

TRẦM CẢM VÀ NHỮNG GÌ CÓ THỂ XẢY RA VỚI BẠN

1. Trầm cảm là gì?

Trầm cảm, thoạt qua thì giống như stress. Nhưng không, đối với mình thì stress chỉ là một trạng thái nhất thời. Còn trầm cảm thì lại là một trạng thái mà bộ não đã bị tác động trong một thời gian dài, làm cho bộ não bị thay đổi trong cách vận hành vốn có của nó. Tức là chức năng não ko còn ổn định như ban đầu nữa. Hậu quả là làm biến đổi các hành vi trước đây của một cá nhân.

Nếu stress là một trạng thái nhất thời, chủ yếu do các tác động tiêu cực từ bên ngoài gây ra, thì trầm cảm là vấn đề xảy ra từ trong chính nội tâm của con người.

Số người Việt Nam bị trầm cảm là ít hay nhiều?

Không ít như chúng ta vẫn nghĩ. Một số liệu mà mình từng tìm hiểu thì con số mà tổ chức WHO thống kê tại VN là gần 4 triệu người. Gần 4 triệu người mắc chứng trầm cảm từ nhẹ cho đến nặng.

80% dân số thế giới đều đã từng bị trầm cảm trong một giai đoạn nào đó của cuộc sống. 15% trong số đó bị căn bệnh trầm cảm đi theo suốt cuộc đời.

Như vậy, nếu ta nghi ngờ là mình bị trầm cảm. Thì khả năng rất cao điều đó là sự thật.

Mình không biết WHO họ thống kê theo cách nào. Nhưng đó là những gì họ thống kê được, còn những người bị trầm cảm khác họ không thống kê được thì sao? Chứng tỏ con số 4 triệu là vẫn chưa đủ.

Trầm cảm và những gì bạn cần biết
Trầm cảm và những gì bạn cần biết

2. Tại sao một người bình thường lại trở nên trầm cảm?

Có nhiều lý do, nhưng bản thân mình nghĩ những lý do sau là thuyết phục:

Một là do công việc. Công việc là lý do phổ biến dẫn đến stress. Mà stress quá nhiều, quá lâu lại là con đường nhanh nhất dẫn đến trầm cảm. Một số người cứng rắn chịu đựng được áp lực lớn từ công việc thì không nói, nhưng nếu khả năng chịu đựng không đủ, thần kinh sẽ rơi vào trạng thái quá sức không kiểm soát được nữa, dẫn đến sự thay đổi về não bộ. Từ đó họ bị trầm cảm

Nguyên nhân thứ 2 là do vấn đề về sức khỏe, sức đề kháng. Cá nhân mình nghĩ thì ai có sức khỏe tốt, ăn uống đủ chất, quá trình trao đổi chất thuận lợi thì tinh thần cũng sẽ thoải mái hơn. Với một sức đề kháng quá yếu thì cơ thể dễ rơi vào trạng thái mệt mỏi, tâm trạng không tốt. Sự mệt mỏi trên khuôn mặt có thể khiến cho chất lượng công việc trở nên sa sút, làm việc kém hiệu quả. Biểu cảm không tốt nên làm gì cũng khó khăn, dẫn đến sự tự ti về bản thân, lâu dài não bộ vô tình bị thay đổi dẫn đến trầm cảm.

Nguyên nhân thứ 3 vẫn là do sức khỏe, nhưng mình muốn nói về phạm trù khác: đó là do cơ thể bị nhiễm độc. Có thể là do chúng ta hay thức khuya quá, khiến cho sự trao đổi chất bị nghẽn lại. Ví dụ nửa đêm, lẽ ra não phải được nghỉ ngơi thì nó lại hoạt động. Những bộ phận khác cần hoạt động thì nó lại nghĩ ngơi. Hoặc một số người tìm đến bia rượu, chất kích thích để giải tỏa tâm lý, tạo những tác động tiêu cực cho cơ thể. Sự bất hợp lý đó có thể khiến cơ thể bị lỗi. Nhiều bộ phận trong cơ thể bị lỗi, trong đó có bộ não

Nguyên nhân tiếp đến, mình nghĩ đó là do những biến cố trong cuộc đời. Có thể là do bạn bè lừa dối, cha mẹ qua đời, người yêu phản bội, v.v… những cú sốc đó vô tình tác động đến não bộ. Làm thay đổi kết cấu vốn có của nó. Trầm cảm chính là vì đó mà ra.

Trầm cảm và những gì bạn cần biết
Trầm cảm và những gì bạn cần biết

3. Dấu hiệu của một người trầm cảm:

- Bên ngoài: Ăn mặc xuề xòa. Không còn bận tâm đến vẻ bề ngoài nữa. Khả năng hoạt động tay chân là vô cùng chậm chạp. Sắc mặt rất tệ và không phải chì trong nhất thời, mà nó luôn tệ như vậy
- Bên trong: Cơ thể lờ đờ. Có thể bị lãng tai ai nói cũng không nghe. Hoặc nghe xong lâu lắm mới đưa ra được câu trả lời. Nói chung là người trầm cảm trông rất chậm chạp và lề mề.

- Một thống kê khác cho thấy là 50% số người bị trầm cảm có dấu hiệu tự buộc tội chính mình. Thường xuyên ép bản thân phải đối diện với những khuyết điểm và lỗi lầm đến mức bản thân phải  tự ti và xấu hổ về những lỗi lầm mình mắc phải.

- Trường hợp này mình cũng từng trải qua: Đó là bản thân luôn cảm thấy mình vô ích trong xã hội. Luôn mong muốn xã hội phải tốt đẹp và hoàn hảo. Chính vì thế nên họ cảm thấy mình là một thứ xấu xí kém cỏi cần phải loại bỏ khỏi cuộc sống này để cuộc đời thêm phần tươi đẹp.

Trầm cảm và những gì bạn cần biết
Trầm cảm và những gì bạn cần biết

4. Hậu quả của trầm cảm

- Hậu quả dễ trông thấy nhất là sức khỏe sẽ suy giảm. Một con người không còn yêu thương gì bản thân, tự ti vào chính mình thì làm sao có thể chăm lo cho nó để nó có một sức khỏe tôt được đúng ko.
- Hậu quả thứ hai mà mình thấy đáng sợ hơn, đó là người bị trầm cảm thường hành động bất cần đời, dễ bị hoảng sợ và kích động. Dễ nảy sinh ý định sát hại chính mình hoặc người khác, và xem đó như là sự trừng phạt đối với bản thân và người kém cỏi

Theo WHO, đến năm 2020, trầm cảm có thể là căn bệnh thứ 2 dẫn đến tàn tật ở con người. Và nó sẽ là một căn bệnh vô cùng nguy hiểm cho xã hội.

Trầm cảm và những gì bạn cần biết
Trầm cảm và những gì bạn cần biết

5. Nếu đã nghi ngờ bản thân bị trầm cảm, nhất định phải tìm cách cứu mình ngay. Tại sao?
Nếu như stress là một cảm xúc tạm thời, nó sẽ tiến triển tốt hơn theo thời gian, thì trầm cảm lại ngược lại. Nếu không nhận ra được bản thân đang bị trầm cảm, không có phương án giải quyết, thì theo thời gian vấn đề sẽ ngày càng nặng hơn và khó có thể cứu vãn.

Giai đoạn cuối của trầm cảm đó là sự ghét bỏ sự sống, muốn tìm đến cái chết để chấm dứt mọi thứ. Cũng theo một nghiên cứu khác, tỷ lệ muốn tự sát ở người sống trầm cảm là cao hơn gấp 25 lần so với người bình thường.

Trầm cảm và sự hưởng thụ cuộc sống: Nếu người hướng ngoại tận hưởng những niềm vui nhỏ trong cuộc sống thì người hướng nội thường thiệt thòi hơn vì không có nhiều thứ khiến họ hứng thú. Những điều tốt đẹp cũng thường né tránh những người trầm cảm vì sự tiêu cực, cực đoan của họ

Cực đoan là một trạng thái tâm lý rất tệ thường xuất hiện ở người trầm cảm. Ví dụ cụ thể như: Mọi thứ đang bình thường, đột nhiên họ làm một việc vặt gì đó mà không được, sự tự ti bổng chốc ùa về tràn ngập tâm trí họ ngay tức khắc. Những suy nghĩ đen tối kiểu như: Ôi, tôi quá tệ. Một việc nhỏ như thế này mà tôi cũng không làm được. Tôi thực sự không làm được gì cho cuộc đời này cả. Tôi là kẻ ăn hại. Tôi nên chết đi. Tôi sống trên đời này có ích lợi gì chứ?

Hay một ví dụ khác: Trong lúc người trầm cảm đang rối bời, một người nào đó bất chợt khiêu khích hoặc chế giễu họ. Thì ngay lập tức, sự cực đoan sẽ tràn về. Người trầm cảm có thể sẽ nghĩ: Tại sao? Tại sao tất cả mọi người đều chế giễu tôi? Hình như không ai trong cuộc đời này xem trọng tôi hết thì phải. Tôi thất vọng về cuộc đời này. Tôi chán nản quá. Tôi mệt mỏi quá.

Đấy. Bạn có muốn sống một cuộc đời cực đoan như vậy không? Hẳn là không rồi đúng không. Nếu không thì đó chính là lý do mỗi người chúng ta phải có ý thức nhận ra vấn đề của bản thân để xử lý kịp thời khi thấy có dấu hiệu bị trầm cảm

Trầm cảm và những gì bạn cần biết
Trầm cảm và những gì bạn cần biết

6. Những điều thú vị của một người bị trầm cảm:

Vẫn có một số ưu điềm của người bị trầm cảm so với những người bình thường khác, chẳng hạn như:
- Người bị trầm cảm thường có thói quen cảm kích, cảm động trước sự quan tâm hỏi han một cách bất ngờ của người khác. Thế nhưng đáng buồn thay, họ lại không thích tiếp xúc với người khác cho lắm.

Điều đáng mừng thứ 2 là người trầm cảm luôn khát khao đóng góp cho xã hội. Có lẽ vì sự tự ti, thấy mình vô dụng nên họ luôn tìm kiếm một triết lý sống, một hướng đi đúng đắn nào đó có thể đóng góp cho xã hội.

- Điểm đáng mừng thứ 3 là người trầm cảm luôn biết mình bị trầm cảm, không bao giờ đầu hàng trong hành trình chống lại căn bênh của chính họ

- Người bị trầm cảm luôn tìm cách tạo ra niềm vui cho mình. Dù cuộc sống có bế tắc đến mấy, họ vẫn loay hoay tìm lối thoát chứ không chấp nhận cuộc sống tẻ nhạt hiện tại

- Người trầm cảm khát khao sự công bằng, luôn tìm kiếm công lý trong xã hội.

- Người trầm cảm luôn muốn mình giỏi hơn. Họ bồi đắp vào bản thân nhiều kỹ năng với mong muốn bản thân không vô dụng.

- Người trầm cảm luôn nhận thấy bản thân ít năng lượng, luôn mong muốn bản thân có nhiều năng lượng hơn nữa.

- Người trầm cảm có thói quen quan sát sự vận động của cuộc sống. Họ rất tinh tế trong việc cảm nhận sự thay đổi của cuộc sống.

7. Bên cạnh đó thì cũng có nhiều nhược điểm như:

 - Họ khát khao được khuyến khích những việc mình làm tốt hơn là bị chỉ trích vì những sai lầm. Bởi khi bị chỉ trích, cảm giác tội lỗi, cảm giác thấy mình vô dụng lại ùa về trong họ, đó là bản năng vốn có của người trầm cảm. Nếu có thể, hãy hạn chế tiết lộ cho họ biết những khuyết điểm của mình, thay vào đó thì khuyến khích những điểm mạnh của họ.

- Bên cạnh việc khát khao mang đến hạnh phúc cho người khác, đôi khi bất chợt, họ suy nghĩ sao đó lại muốn gây tổn thương cho người khác, như là một cách họ muốn người khác cùng nếm trải nổi đau với mình vậy

- Khi người trầm cảm nổi cáu, họ rất dễ nguôi cơn giận nếu đối phương nói rằng họ thông cảm và hiểu được vấn đề về tâm lý mà họ đang trải qua.

- Người bị trầm cảm cực ghét sự điều khiển của người khác, và cũng ghét những lời khuyên như: họ nên làm thế này thế này, đừng làm thế kia thế kia.

Trầm cảm và những gì bạn cần biết
Trầm cảm và những gì bạn cần biết

8. Người bị trầm cảm có khả năng tự thoát ra không?

Mình lục tìm khắp nơi về điều này. Thật may là có. Và càng may mắn hơn nữa là có vẻ như mình chỉ bị trầm cảm nhẹ.

- Vấn đề của người bị trầm cảm là không chịu sống cho hiện tại. Một nửa thời gian dằn vặt quá khứ. Nửa còn lại là lo nghĩ cho tương lai. Nếu có thể ngừng lại hành động đó, họ có thể thoát ra. Thật may là mình thấy mình có thể làm được. Có thể vui vẻ và tìm thấy nhiều niềm vui trong cuộc sống. Những người trầm cảm khác mình nghĩ cũng có thể.

- Trầm cảm thường xuất hiện ở những người tự cảm thấy mình đặc biệt. Chính vì cảm thấy bản thân đặc biệt nên họ luôn cảm thấy cần phải có sự nổ lực nhiều hơn người khác. Nếu muốn vượt qua được chứng trầm cảm, điều đầu tiên bạn phải làm là bình thường hóa cuộc sống. Hòa mình vào cuộc sống như một giọt nước. Lu mờ giữa xã hội một chút cũng chẳng sao. Miễn làm một người bình thường mà sống hạnh phúc và vui vẻ, còn hơn tự tách mình ra khỏi xã hội, xem mình quan trọng hơn để rồi trầm cảm vì nó.

- Đôi khi nhận định sai về mức độ bệnh mà mình đang mắc phải cũng là một lý do khiến bệnh ngày càng nặng hơn. Nếu phát hiện bản thân bị trầm cảm, có thể tìm hiểu ngay để sớm nhận ra là mình chỉ bị trầm cảm nhẹ. Không đến mức nghiêm trọng hóa như mình vẫn nghĩ. Việc đó có thể giúp bạn lạc quan hơn, từ đó dễ vượt qua hơn. Những người bị trầm cảm nặng thường rất khủng khiếp, có thể bất mãn với cuộc đời, muốn giết người, tự sát, cực đoan vô độ. Những biểu hiện đó thỉnh thoảng vẫn xuất hiện trong ý nghĩ của những người bị trầm cảm nhẹ. Nhưng ý nghĩ vẫn chỉ là ý nghĩ thôi. Nếu nó thôi thúc tạo ra hành động mới đáng sợ.

- Bận rộn là cách hay nhất để vượt qua trầm cảm. Mình đã thử và cảm thấy đây là cách dễ thành công nhất. Khi quá bận rộn, bạn có thể không còn nghĩ ngợi lung tung nữa. Bạn có thể dần tập trung vào những việc mình đang làm và quên hết mọi thứ. Sẽ tuyệt hơn nếu quá bận cho những việc mà mình thấy hứng thú. Hơn nữa, lao động đôi khi giúp cơ thể bị mệt và đi ngủ rất nhanh, rất ngon. Không có thời gian cho việc suy nghĩ vẩn vơ nữa. Trước đây, mình có thói quen nằm vật và vật vờ trên giường, mặc kệ là đồ chưa giặt, người chưa tắm, đồ đạc lộn xộn không chịu dọn, nhiều việc đang đợi làm mà không chịu làm. Một ngày nọ mình quyết định dọn phòng thì trời ơi, có quá nhiều việc phải làm, thời gian đâu nằm suy nghĩ vẫn vơ. Có nhiều món đồ chất ngổn ngang năm này qua tháng khác chẳng biết rồi nó sẽ dùng cho mục đích gì. Mình rao bán và đem đi cho hết.

- Từ bỏ những thứ dùng dằng. Nếu thấy cái gì không cần dùng nữa thì vứt đi, bán đi, cho đi. Tắm rửa sạch sẽ, dọn dẹp gọn gàng. Nhìn lại phòng chẳng còn bao nhiêu đồ đạc, tự nhiên thấy dễ chịu lạ thường. Đi ra đường cũng không thấy vướng víu như như trước nữa.

- Nhắc lại nguyên nhân của trầm cảm, một trong số nguyên nhân đó là do vấn đề về sức khỏe. Chính vì vậy, một trong những cách để vượt qua tất nhiên đó là chăm sóc sức khỏe nhiều hơn. Hãy giúp cho cơ thể khỏe mạnh. Ăn uống điều độ, hay là làm cách nào thì tùy bạn,miễn sao sức khỏe bạn tốt hơn là được. Mình cũng không thể hướng dẫn bạn sâu hơn được vì sức khỏe mình cũng không được tốt, vẫn đang nổ lực mỗi ngày để tốt hơn.

- Một cách nữa cũng khá hay đó là viết nhật ký. Bản thân mình thì thích viết nhật ký online hơn. Thích viết ra cho người khác đọc và thấu hiểu mình chứ không theo xu hướng chôn giấu cảm xúc. Mình cũng không ngại ngần gì việc để người khác hiểu thấu tâm can mình. Đối với mình, thổ lộ suy nghĩ của bản thân ra cũng là cách hay để người khác hiểu đúng về mình. Từ đó, những người phù hợp sẽ tìm đến. Việc cố tạo ra một vỏ bọc thật đẹp trong mắt người khác đôi khi khiến họ không hiểu chính xác về mình. Khiến cho những người bạn đến với bạn đôi khi vì một cách hiểu sai. Bản thân mình rất thoải mái trong việc chia sẻ suy nghĩ thật của mình với bạn bè hay trên mạng xã hội. Việc đó giúp mình cảm thấy thoải mái hơn khi gặp gỡ với bạn bè. Vì mình hiểu rằng, họ hiểu mình rồi. Sự thật là một số người đã dần xa lánh mình khi được mình thổ lộ về những vấn đề nhạy cảm của bản thân. Qua đó cũng có thể thấy là những người bạn thật sự sẽ không đắn đo lắm nếu bạn đang gặp vấn đề về tâm lý. Thậm chí họ sẽ gợi ý cho bạn cách giải quyết. Còn người đến với bạn vì lý do khác, họ sẽ sợ bị liên lụy nếu bạn tâm sự với họ rằng bạn gặp vấn đề chẳng hạn như bị trầm cảm đó.

- Ngoài ra, bạn có thể áp dụng thêm một mẹo nữa là hãy tạo cho mình một phong cách ăn mặc thật cá tính. Đôi khi sự tự tin về ngoại hình cũng là một yếu tố khá quan trọng giúp bản thân nhiều năng lượng hơn đấy.

Trầm cảm và những gì bạn cần biết
Trầm cảm và những gì bạn cần biết

9. Nếu không thể tự mình vượt qua được bệnh trầm cảm thì sao?
Nếu bản lĩnh tốt, kiên trì tìm cách để vượt qua thì không nói làm gì. Nhưng nếu không đủ sức chịu đựng, không có động lực nào để vượt qua thì sao?

Có nhiều người không phải là họ đã áp dụng mọi cách nhưng không được, mà là họ thực sự không có động lực gì để thử những cách đó. Họ vẫn chấp nhận sống trong tiêu cực và nằm đó chờ ngày mai nắng lên.

Sẽ không có chuyện mọi thứ dễ dàng như vậy đâu. Một là bạn phải có ý thức vượt qua khó khăn. Hai là bạn phải tìm đến bác sĩ tâm lý để họ có liệu pháp hợp lý. Không có chuyện bạn nằm đó gặm nhấm sự trầm cảm và mong nó tự qua đi.

Trầm cảm và những gì bạn cần biết
Trầm cảm và những gì bạn cần biết

10. Những niềm hạnh phúc nào sẽ đến khi đã vượt qua được tất cả và trở về được trạng thái ban đầu?

- Nếu trầm cảm vì công việc, mình nghĩ điều đầu tiên mà chúng ta có được khi vượt qua chứng trầm cảm đó là tâm lý ổn định, bớt stress. Từ đó đầu óc tỉnh táo trở lại. Chúng ta bắt đầu sáng suốt và nghĩ ra được những hướng đi khả thi hơn. Đầu óc không mù mịt như khi đang rối bời nữa.

- Nếu trầm cảm vì gia đình, bạn bè, chuyện yêu đương, mình nghĩ là điều đầu tiên khi vượt qua được chứng trầm cảm đó là: bản thân bắt đầu xuất hiện những cảm xúc lạc quan về gia đình, bạn bè và chuyện yêu đương. Bắt đầu tìm thấy cảm xúc từ đó. Nếu trầm cảm do sự đổ vỡ trong một mối quan hệ nào đó thì ta sẽ tự tin tìm cách hàn gắn lại, nếu không hàn gắn được thì tâm trí vẫn đủ tỉnh táo và lạc quan để tìm kiếm những mối quan hệ khác.

- Nếu trầm cảm do sức khỏe, có thể trước đây bạn ghét bỏ bản thân, thường hành hạ nó như nô lệ thì bây giờ bạn có thể sẽ rất trân quý nó, yêu thương nó như con. Luôn tìm mọi cách để chăm sóc và thấy nó quý như vàng vậy

Chẳng ai muốn mình bị trầm cảm cả. Cũng chẳng phải tự nhiên mà trầm cảm. Vì cuộc sống đầy ắp những khó khăn chông gai mới đưa một con người trở thành trầm cảm mà thôi. Nhưng dù là vì lý do gì đi nữa, nếu đã không may bị trầm cảm rồi thì cũng phải tìm cách vượt qua thôi. Và sẽ rất mừng nếu vượt qua được nó, bởi có trải qua nó một lần rồi, bạn mới hiểu hơn về giá trị của cuộc sống. Và ít nhất, cái góc nhìn khác hơn về cuộc sống trong những ngày tháng trầm cảm đó cũng sẽ là một trải nghiệm đáng trân trọng

Mình gợi ý cho bạn đọc tiếp bài này: Cách tôi vượt qua cảm xúc bế tắc và suy sụp